უკან დაბრუნება
განცხადებები
აკაკი ჭანტურია
9-09-2016, 17:02
მოინახულეს: 442
გაუზიარე სტატია მეგობარს


აკაკი ჭანტურია 1881 წ. 12 თებერვალს სოფელ ჩქვალერში მღვდლის ივანე ჭანტურიას და დიასახლისი ხანზე შამუგიას ოჯახში დაიბადა. დაამთავრა ჯვარის საჯარო სკოლა და შემდეგ უკვე სენაკის სასულიერო სასწავლებელი. მისი ძმები, როგორც მამა, სასულიერო პირები იყვნენ. აკაკიმ ბათუმში როტშილდის ქარხანაში დაიწყო მუშაობა, სადაც თავისუფალ დროს ბევრ კითხულობდა, სწავლობდა უცხო ენებს, ეცნობოდა მსოფლიო ლიტერატურას და 1904 წელს ყველასაგან მოულოდნელად გაემგზავრა ლონდონში. იქ მან ჯერ დაამთავრა გეოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო შემდეგ შეისწავლა არქეოლოგია, ეთნოგრაფია, ისტორია, კარტოგრაფია, სამუზეუმო საქმე, ფილოლოგია, ფოლკლორი და ხელოვნება. შესანიშნავად ფლობდა სხვადასხვა ენებს, ეს გახლავთ: რუსული, ინგლისური, ლათინური, ბერძნული, ფრანგული, შოტლანდიური და პოლონური. მას დამთავრებული ჰქონდა ლონდონის უნივერსიტეტი, ამერიკაში ბარეტის კოლეჯი, ასევე ოდესისა და ხარკოვის უნივერსიტეტები, ამასთანავე იყო ბრიტანეთის სამეფო აკადემიისა და სამუზეუმო საბჭოს წევრი. ის პირველი ქართველი იყო, ვინც გემით იმოგზაურა დედამიწის გარშემო, მოიარა ამერიკა (სამხრეთი, ჩრდილოეთი), ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ფილიპინები, ინდოჩინეთი, ინდოეთი, არაბეთი, აფრიკა. შემდეგ კი ლონდონის ალმა-მატერს დაუბრუნდა. 1920 წელს აკაკი ჭანტურია ცოლ-შვილთან ერთად სამშობლოში ბრუნდება და მუშაობს სამეგრელოში მუზეუმის დაარსების იდეაზე. ისტორიულად ცნობილი ფაქტია, რომ მაშინდელმა მთავრობის მეთაურმა ნოე ჟორდანიამ დაიბარა ბატონი აკაკი და საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა შესთავაზა, თუმცა უარი განაცხადა ამ მაღალ ჩინზე და ბატონ ნოეს სამეგრელოში მუზეუმის დაარსების ნებართვა სთხოვა. დადიანების ქონება ზუგდიდის გარდა სალხინოსა და ჭკადუაში — პრინც აშილ მიურატის სასახლეში ინახებოდა. სალხინოდან ნივთების მიღება აკაკის მთელ ეპოპეად ექცა — მცველების თანხლებით მიდიოდა და აურაცხელ საგანძურს ურმებით ეზიდებოდა. დიდი შრომის ფასად 1921 წლის 1 მაისს ზუგდიდში აკაკი ჭანტურიამ სამეგრელოს მუზეუმი გახსნა. მან ოცნება რეალობად აქცია. შემდეგ იყო 1937 წელი და აკაკი ჭანტურიას დევნა საბჭოთა ხელისუფლების მიერ. 1940 წელს კი იგი აიძულეს დაეტოვებინა მუზეუმი, რის შემდეგაც როგორც ამბობენ უამრავი რამ დაიკარგა მუზეუმის საცავებიდან…მას ცოლად ჰყავდა წარმოშობით ლონდონელი ქალბატონი ქეთრინ უოლტერ ბოლი, რომლისგანაც ხუთი ვაჟი შეეძინა. ქეთრინმა მოინდომა და ისწავლა ქართული და მეგრული. საუბედუროდ ძალიან ახალგაზრდა — 33 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ხუთი შვილი ბაბუამ მარტო აღზარდა, ხუთივემ უმაღლესი განათლება მიიღო და მეცნიერ-მუშაკები იყვნენ. ბატონი აკაკი ჭანტურია 1949 წლის 11 მაისს ზუგდიდში თავისი ხელით აგებულ სახლში გარდაიცვალა დაკრძალლულია ჭანტურიების საგვარეულო სასაფლაოზე.