ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის » სამეგრელო
რეკლამა

მიმდინარეობს ტექნიკური სამუშაოები.

» » ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის


ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის

თამაზ შოთაძე
ქართველმა კაცმა ეს უნდა იცოდეს

ეს ამბავი, ქვემოთ მოთხრობილ მონაკვლევში მკითხველს საინტერესო მოვლენას - ქრისტეფორე კოლუმბის მეზღვაურთა შორის ქართველთა ყოფნას რომ აუწყებს, 15 წლის წინათაც ჩვენთვის ცნობილი იყო. მაშინ საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომიტეტის თანამშრომელი გახლდით და ამის შესახებ ჩემს მიერ მომზადებული ინფორმაცია გადაიცა რადიოს უკანასკნელ ცნობებში, ხოლო პრესისათვის ვიცოდი, რომ სხვა ჟურნალისტი ამზადებდა მასალას და აღარ ჩავრეულვარ. რადიოში გადაცემულ ინფორმაციას არავითარი გამოხმაურება არ მოჰყოლია, ჟურნალ - გაზეთებში კი რატომღაც არც არაფერი დაბეჭდილა. ასე ჩაიკარგა მნიშვნელოვანი ამბავი უმნიშვნელო ზღვა ინფორმაციაში. არა და ქართველმა კაცმა თავისი ვაჟკაცი წინაპრების სახელოვანი ისტორია უთუოდ უნდა იცოდეს, მით უმეტეს, რომ იგი უკავშირდება კაცობრიობის უდიდეს აღმოჩენას და ქართველებისათვის სხვა მნიშვნელოვან მოვლენასაც!

კოლუმბის საკაცობრიო მნიშვნელობის ექსპედიციები

ევროპისა და აზიას შორის უმოკლესი საზღვაო გზის მოსაძებნად, წარმოშობით იტალიელმა და მოღვაწეობით ესპანელმა სახელგანთქმულმა მეზღვაურმა ქრისტეფორე კოლუმბმა(1451-1506 წწ) განახორციელა პირველი მოგზაურობა. მას უნდა მიეღწია კეთილსურნელოვანი მცენარეებით, ძვირფასი ქვებითა და ოქროთი მდიდარ ინდოეთამდე.
ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის

ქრისტეფორე კოლუმს აღნიშნული მისიის შესასრულებლად ესპანეთის მთავრობამ გადასცა სამი ხომალდი: „სანტა მარია“, (100 ტონა წყალწყვის), „პინტა“ (60 ტონა წყალწყვის, კაპიტანი მარტინ ალონსი) და „ნინია“ (50 ტონა წყალწყვის, კაპიტანი ვისენტე იანესი). ეკიპაჟი შეირჩა ესპანეთის საზღვაოსნო ქალაქებიდან.
1492 წლის 3 აგვისტოს, დიდი ადმირალის, კოლუმბის მეთაურობით 90 კაცისაგან შემდგარი ფლოტილია დაიძრა ანდალუზიის ნავსადგურ პალოსიდან. სამივე ხომალდის ეკიპაჟმა გადალახა ატლანტიკის ოკეანე და იმავე წლის 12 ოქტომბერს მიაღწიეს კუნძულ სან-სალვადორს (ბაჰამის არქიპელაგი). შემდეგ მოინახულეს აღნიშნული არქიპელაგის სხვა კუნძულები, აღმოაჩინეს და შეისწავლეს კუბა და ჰაიტი.
კოლუმბის ამ და სხვა ექსპედიციათა (ოთხჯერ მოაწყო) აღმოჩენებს საყოველთაო ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა, რამდენადაც ამერიკის მიწები გეოგრაფიულ წარმოდგენათა სფეროში მხოლოდ მისი ნაოსნობის შემდეგ შევიდა. ამ აღმოჩენებმა ხელი შეუწყო შუა საუკუნეთა გეოგრაფიულ მსოფმხედველობის გადასინჯვას და კოლონიური იმპერიების წარმოქმნას.
1992 წლის 12 ოქტომბერს მთელმა ცივილიზებულმა კაცობრიობამ დიდი ზეიმით აღნიშნა ქრისტეფორე კოლუმბის ექსპედიციის მიერ ამერიკის კონტინენტის აღმოჩენის 500 წლისთავი (ქართველებს ამისათვის არ გვეცალა, ერთმანეთში ბრძოლის გამო!) ცხადია, კოლუმბის საყოველთაო დიდებას იზიარებენ ის მამაცი მეზღვაურებიც, დიდ ადმირალს ექსპედიციებში, განსაკუთრებით კი პირველ ექსპედიციაში რომ ახლდნენ.

Chao Georgio Molaschia

1972 წლის სექტემბერში, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში ყოფნისას, ნერვოლოგიის ცნობილმა სპეციალისტმა, პროფესორმა იური მოლაშხიამ (ამჟამად მრავალი აკადეემიის აკადემიკოსმა) „ნუევო ლეონის“ შენობათა კომპლექსის დათვალიერებისას ყურადღება მიაპყრო ფოტოატელიეს ლამაზად გაფორმებულ აბრაზე წარწერას: „ფოტოგრაფი მოლაშხია“.
უმჯობესია სიტყვა თვით აკადემიკოს იური მოლაშხიას დავუთმოთ:
ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის
იური მოლაშხია

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, თბილისის სამედიცინო აკადემიის ნერვიულ სნეულებათა კათედრის პროფესორი, საქართველოს მედიკო-ბიოლოგიის და ამერიკის ნერვოლოგიის, ნიუ-იორკის სამედიცინო აკადემიების, ამერიკის ნეიროფსიქოჰერატრიისა და ნეიროიმუნოლოგიის ასოციაციის წევრი.





„ცხადია, დავინტერესდი და გიდს ვთხოვე შემყოლოდა ფოტოატელიეში. იქ მითხრეს, რომ ბატონი მოლაშხია ატელიეს მფლობელია, რომ ამ ფოტოატელიეს ფილიალები ნიუ იორკსა და მონრეალშიც აქვს. საბედნიეროდ, იმჟამად მექსიკელი მოლაშხია მეხიკოში აღმოჩნდა. მას ჩვენი თხოვნით დაუკავშირდნენ ტელეფონით და მალე წარმოსადეგი გარეგნობის ორმოცი-ორმოცდახუთი წლის ვაჟკაცს ვესაუბრებოდი.
- მე საბჭოთა კავშირიდან ვარ, - ვეუბნები. - მიკვირს, საიდან გაჩნდა ჩემი მოგვარე მექსიკაში?
- კავკასია თუ იცით? - მეკითხება.
- მე ხომ კავკასიელი ვარ, ქართველი...
- ჩვენ ნამდვილად ერთი სისხლისა ვყოფილვართ! - აღტაცებას ვერ ფარავს მექსიკელი. - ჩემი შორეული წინაპრები ქართველები იყვნენ. მათ შესახებ აი, რა გადმოცემაა ჩვენს ოჯახში. მთის სოფელში სამი ძმა მოლაშხია ცხოვრობდა. მათ ვიღაც დიდი ფეოდალი შემოაკვდათ, რომელსაც აუარებელი ქვეშევრდომი და ნათესაობა ჰყავდა. ძმების სოფელში დარჩენა არ შეიძლებოდა. გამოიქცნენ. მდევრებმა უფროსი ძმა დასჭრეს. ის შორეულ ნათესავებთან დაიმალა. ორი ძმა კი დიდი ხნის ხეტიალის შემდეგ ესპანეთში - ბასკონიაში მოხვდა. ამის შემდეგ ჩვენი გვარის ისტორია დაწვრილებით ვიცი გენეალოგიური რუკიდან. ქრისტეფორე კოლუმბი მამაც და ჯანმრთელ ადამიანებს ეძებდა თავისი ექსპედიციისათვის. ძმები მოლაშხიები „სანტა მარიას“ (რომლის კაპიტანი თვით კოლუმბი იყო) ეკიპაჟში მოხვდნენ, კოლუმბთან ერთად ეძებდნენ ინდოეთის გზას დასავლეთისაკენ და ამერიკაში ამოყვეს თავი. უმცროსი ძმა აქვე დარჩა. მე მისი პირდაპირი შთამომავალი ვარ. შუათანა ძმა კი ბასკეთში დაბრუნდა და მისი შთამომავლობა დღესაც იქ ცხოვრობს. მამა-პაპისაგან მსმენია, რომ ჩვენი წინაპრების ქვეყანაში მოლაშხიები ბლომად არიან, - იმ დაჭრილი და სამშობლოში დარჩენილი მოლაშხიას შთამომავლები.
მექსიკელმა მოლაშხიამ ოჯახში მიმიწვია, მაგრამ დროის უქონლობა მოვიმიზეზე, რადგან მოგეხსენებათ კგბ-ს იმ დროს რანაირი კუდი შეეძლო გამოება თუნდაც ამგვარი ურთიერთობებისათვის. შემდეგაც, ამ მიზეზით, არ ვაქტიურობდი მასალის გამოსაქვეყნებლად. როცა გადავწყვიტე მაშინაც ვერ ვიგრძენი დიდი ენთუზიაზმი პრესისაგან.
- რატომ არ დაიბეჭდა?! - ვკითხე ბატონ იურის.
- „კომუნისტის“ რედაქციაში ჩემს მიერ, მიწოდებული მასალები თვით რედაქტორთან, გიორგი ბედინეიშვილთან ინახებოდა. იგი მპირდებოდა, რომ აუცილებად დაბეჭდავდა, მაგრამ ეს პროცესი რატომღაც გაჭიანურდა. ამასობში იგი გარდაიცვალა და მასალებიც გაიბნა. ჩემი არაერთგზის თხოვნის შედეგად, მხოლოდ ახლახან აღმოაჩინეს...
ბატონ იურისთან საუბარში დავინტერესდი თუ რა ერქვა ფოტოატელიეს მფლობელ მექსუკელ მოლაშხიას.
ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის

- ცნობილია, ესპანელებს ბევრი სახელი ჰქვიათ. ჩემმა თანამოგვარემ სახელების ისეთი გრძელი რიგი წარმოსთქვა, რადგან არ ჩამიწერია, დამახსოვრება შეძლებელი იყო. ოღონდ ეს არის, ამ სახელებში გიორგიც ერია...
- მეზღვაურ მოლშხიასაც ხომ გიორგი ექვა?
დიახ. ეგ თქვენ უკვე იცით. ჩვენი საუბრის დასასრულს, მექსიკელმა მოლაშხიამ მოატანია გაყვითლებული და გაცვეთილი საოჯახო წიგნი, სადაც ეს ისტორია იყო მოთხრობილი და რომელშიც ჩართული იყო კოლუმბის მეზღვაურთა სიაც, სადაც რიგში მეექვსედ ეწერა: Chao Georgio Molaschia. სიის ეს მონაკვეთი მან ფოტოზე გადააღებინა და გადმომცა. ასე, რომ მექსიკელი მოლაშხია თავის სახელებში მეზღვაურ წინაპარსაც ასახელებდა უთუოდ.
ვფიქრობ, რომ ჩემს მიერ ქ, მეხიკოში ნანახი და მოსმენილი შუქსა ჰფენს დღემდე გამოუკვლეველ საკითხსაც თუ რა გზით აღმოჩნდა პირველი ბასკი ამერიკაში. ამასთან დაკავშირებით ცნობილი ამერიკელი მწერალი ერსკინ კოლდუელი თავის წიგნში „ამერიკა სიგრძე - სიგანით“ (Erskin Caldwell-Aroun about America, Nev-York. 1964 წ. გვ.133-134) აღნიშნავს, რომ: არ ვიცი როგორ მოხვდა პირველი ბასკი ამერიკაში - შესაძლოა ეს იყო ქრისტეფორე კოლუმბის ქარავნის მეზღვაური, რომელიც დარჩა იქ, გაამერიკანელდა და გამდიდრდა.“
„სანტა მარიას“ ეკიპაჟის სიაში ინტერეს იწვევს მეზღვაურთა შორის თითქოსდა ქართული წარმომავლობის ლიუსკუას გვარის დასახელებაც... (სიაში იგი მეოთხეა) თუმცა, დროა შევეშვათ ვარაუდებს... მთავარი ისააა, რომ ეს სია, რომელიც ფოტოზეც არის აღბეჭდილი, ისტორიის ქარტეხილებს არის გამოღწეული. როგორც ცნობილია, არსებობდა ქრისტეფორე კოლუმბის პირველი ექსპედიციის დღიური, რომლის ზუსტი ასლი გადააღებინა ესპანეთის მაშინდელმა დედოფალმა, მაგრამ ამ უძვირფასესი დოკუმენტის ორივე პირი 1550 წელს უკვალოდ დაიკარგა. ისტორიას შემორჩა მხოლოდ დედნის კონსპექტი, რომელიც კოლუმბის დღიურის გაცნობის საფუძველზე შეადგინა ესპანელმა ისტორიკოსმა ბათლომე ლას კასასმა (1474 - 1566). ამ დიდ გეოგრაფიულ აღმოჩენათა ეპოქის უმნიშვნელოვანესი დოკუმენტი - ლას კასასის „ინდოეთის ისტორია“ ძვირფას რელიკვიად ჰქონდა მექსიკელ მოლაშხიას. მეზღვაურთა სია სწორედ იქიდან გახდა ცნობილი.
ძმები მოლაშხიები ამერიკის კონტინენტის პირველ აღმომჩენთა შორის

ბატონი იურის მონათხრობს დავუმატებდით, რომ საუკუნეთა ჟამთა სვლის შემდეგ, წარმოუდგენლად ძნელია დადგენა იმისა, თუ რატომ არ წერია სიაში მეორე ძმა მოლაშხია, რომელთა შთამომავალნიც თურმე ბასკეთში ცხოვრებენ, მაგრამ თვით მთელი ეს ისტორია სარწმუნოც არის და ძალზე საინტერესოც. ცხადია, კარგი იქნება თუ მოხერხდება ამ ისტორიის უფრო გამოწვლილვით შესწავლა, ძმები მოლაშხიების ნაკვალევზე შთამომავალთა ძიება, ამერიკელ, ბასკ და ქართველ მოლაშხიათა ურთიერთობის ხიდების გადება, მაგრამ ეს ალბათ უკეთეს დროისათვის უნდა გადაიდოს, ხოლო იმ დღემდე მეხსიერებამ უნდა შემოინახოს ამ საიტერესო მოვლენის ნათელი ხსოვნა.
ჟურნალი „აია“ 1998წ. გვ. 129-133
5523
    

კომენტარები

რეკლამა